Poradnik rolniczy

Autorzy: P.Zajączkowski, W.Sowiński

W dzisiejszych czasach nasze gleby w przeważającej części są chore. Chora gleba daje chore rośliny. Chore rośliny to chore zwierzęta i chorzy ludzie. Produkujemy coraz więcej żywności o coraz mniejszej wartości biologicznej. Ponad to produkcja rolna staje się coraz droższa i niebezpieczna dla środowiska. Stosowana od kilkudziesięciu lat coraz intensywniejsza technologia uprawy gleby oparta na niedocenianiu naturalnych procesów biologicznych spowodowała zachwianie równowagi mikrobiologicznej w glebie.

W wyniku tych działań nastąpił ogólny spadek ilości pożytecznych mikroorganizmów glebowych, czego skutki odczuwa już prawie każdy, kto ją uprawia, obserwując pogorszenie efektywności nawożenia i gwałtowny wzrost ilości zabiegów ochronnych.

Zostało udowodnione, że istnieje naturalna zależność pomiędzy żyznością gleby a ilością biomasy mikroorganizmów w glebie. Gleba traci zdolność regeneracji, czego dowodem jest malejąca odporność na choroby, nawet na te, które jeszcze niedawno nie stanowiły problemu. Przykładowo ren stan sprzyja gwałtownemu rozwojowi chorobotwórczych grzybów takich jak Fusarium stanowiące nawet do 20% mikroflory glebowej. Do największych szkód w życiu glebowym dochodzi wskutek gnicia substancji organicznych i nieprawidłowego rozkładu nawozów. W tej sytuacji przy niedostatecznej ilości pożytecznych mikroorganizmów w warstwie próchniczej osłabiona gleba już nie Mozę dostarczać efektywnie składników pokarmowych roślinom uprawnym. Obserwujemy na naszych glebach coraz większy spadek odporności roślin, malejącą pojemność wodną, zlewność, utrudnienie wymiany gazowej i zwiększające się trudności w uprawie mechanicznej.

Trzeba podkreślić, że produkty gnicia razem z pozostałościami chemikaliów rolniczych są coraz łatwiej wymywane z pół i przenikając do wód gruntowych natychmiast stają się szkodliwe dla środowiska naturalnego.

Najnowsze badania naukowe potwierdzają, że zahamowanie procesów gnilnych i większa dbałość o kondycję gleby to najważniejsze zadania nowoczesnego rolnictwa.

Dopóki nie zostanie osiągnięty optymalny poziom żyzności gleby i odporności roślin, konieczne będzie wzmacnianie procesów biologicznych zachodzących w glebie.

Złą jakość gleby można i należy zmienić przywracając jej równowagę biologiczną.

MIKROORGANIZMY

Wśród niezliczonych mikroorganizmów zaledwie niewielka ilość określa kierunek, w jakim ma iść dane środowisko. Profesor Higa podzielił wszystkie mikroorganizmy na trzy grupy ze względu na ich sposób działania. Mikroorganizmy z pierwszej małej grupy są dominujące i intensywnie dążą w kierunku tworzenia i podtrzymywania życia. Druga mała grupa to te, które są też dominujące, ale działają niszcząco, a więc powodują rozpad, gnicie, chorobę i śmierć. Pozostała większość mikroorganizmów określona jako trzecia i największa grupa zachowuje się pozornie obojętnie. Potrafią wspierać i dostosować się do obydwu stron, w zależności od tego, który kierunek przemian przeważył. Mogą działać zarówno regenerująco, jak i niszcząco.

EM – EFEKTYWNE MIKROORGANIZMY

Porównywalne procesy zachodzą w glebie, która jest zaszczepiona EM. Taki zabieg zwiększa ilość pożytecznych mikroorganizmów glebowych, przez co w końcu – nie od razu, ale po pewnym czasie – nawet chora gleba zmieni się w zdrową, żyzną glebę, w której ogromne ilości neutralnych mikroorganizmów będą wspierały w działaniu mikroorganizmy pożyteczne.

EM – Efektywne Mikroorganizmy – tak nazwano niezwykłe kompozycje opracowane przez profesora ogrodnictwa Teruo Higę z Japonii, zawierające bardzo pożyteczne mikroorganizmy pochodzenia naturalnego. Preparaty EM nie zawierają organizmów modyfikowanych genetycznie. Nauczono się je hodować, przechowywać i wracać do chorego środowiska w celu jego uzdrowienia. Uwzględniono starannie każdy odcinek i rodzaj produkcji rolnej, stąd kilka wariantów preparatów oraz metod ich stosowania, w całości nazwanych Technologią EM.

Pozwala to rozwiązać drogą mikrobiologiczną większość problemów trapiących obecne rolnictwo.

Kilka zalet pracy z EM w uprawach polowych: Następuje ogólna poprawa fizycznych, chemicznych i biologicznych parametrów gleby, szczególnie: - Szybsze i skuteczniejsze przetwarzanie materii organicznej, co ogranicza procesy gnilne i przenoszenie chorób na resztkach pożniwnych. - Udostępnianie trudno przyswajalnych dla roślin związków mineralnych. - Wiązanie azotu atmosferycznego (Azotobakter). - Szybsza poprawa struktury gleby

Inne rolnicze zastosowanie EM: Do robienia doskonałych pasz i kiszonek dla zwierząt. EM są szczególnie efektywne w ogólnej poprawie warunków sanitarnych, - neutralizacji uciążliwych zapachów w budynkach inwentarskich i fermach (np. obniżają emisję amoniaku i eliminują szkodliwe bakterie typu E.Coli i Salmonelle).

Zastosowanie nierolnicze: Wszędzie gdzie mamy do czynienia z gniciem i niewłaściwymi procesami rozkładu materii organicznej. W oczyszczalniach ścieków, szambach, wysypiskach śmieci, kompostowniach, systemach oczyszczania wody i zbiornikach wodnych.

REGENERACJA GLEBY

Powszechnie wiadomo, że naturalny proces odbudowywania gleby może trwać wiele lat i jest uzależniony od nawożenia, hodowli bydła, rodzaju upraw i płodozmianu, następnie od lokalnego klimatu, stosunków wodnych, typu gleby, itd. Z tego wynika, że jest to proces dość długotrwały. Życie biologiczne w glebie przy jej intensywnej uprawie i braku nawozów organicznych trzeba wspierać EM. Efektywne Mikroorganizmy są naturalne, bezpieczne i skuteczne, szczególnie w połączeniu z wyciągami roślinnymi.

Jeśli do masy organicznej w glebie doda się EM wówczas mikroorganizmy regeneratywne szybko zaczynają dominować nad degeneratywnimi, czego objawem jest fermentacyjny przebieg rozkładu. W tych warunkach resztki organiczne nie gniją i nie wydzielają szkodliwych gazów i nieprzyjemnych zapachów. Wzmacnia to i rozwija korzenie roślin, dzięki czemu mogą one lepiej spełniać swoje funkcje. W ten sposób rośliny są lepiej zaopatrywane w substancje odżywcze, czyli po prostu silniejsze.

Dzięki wewnętrznej wymianie między wszystkimi mikroorganizmami i fauną gleby – rośliny otrzymują optymalną ilość składników odżywczych, zarówno pod względem ilościowym jak i jakościowym. Jednocześnie roślina podtrzymuje życie mikroorganizmów dzięki wydzielinie korzeniowej i resztką pożniwnym zawierającym w większości węgiel asymilowany przez roślinę podczas wegetacji. Rozmnożone, pożyteczne mikroorganizmy po uzyskaniu ilościowej przewagi przywracają w glebie pożądaną równowagę organizmów tworzących próchnicę. W ten naturalny sposób gleba sama utrzymuje się na wysokim poziomie zdrowotności.

POZIOM PRÓCHNICY W GLEBIE: DLACZEGO TO WAŻNE?

Skomplikowany proces symbiozy roślin i mikroorganizmów glebowych posiada zdolność samoregulacji dopiero od pewnego poziomu. Kilka bardzo ważnych informacji:

Gleboznawcy ustanawiają dolną granicę zawartości węgla na poziomie, około 1%, (czyli zawartość próchnicy ok. 2%). W glebie dopiero przy takim poziomie węgla azot może być wykorzystywany do wzrostu roślin. Optymalna regulacja zaczyna się od około 2,5% węgla (zawartość próchnicy około 5%). Jednocześnie stosunek węgla do azotu musi się zawierać między 7/1 a 10/1. na przykładzie wiosennej mineralizacji może być oszacowana zdolność plonotwórcza gleby. Typową glebę zawierającą obecnie około 1% węgla można nazwać zdegenerowaną. Zawiera ona w warstwie ornej około 3,5 t/ha organicznego azotu, z którego mineralizuje się corocznie 1-2%.

W ten sposób przy wiosennej mineralizacji otrzymuje się 35 do 70 kg/ha, (N-NO3).

Organiczne nawożenie może dodatkowo wnieść przeważnie około 40kg azotu. Ogranicza to plon pszenicy ozimej (na glebach pszenno-buraczanych) do poziomu 3-4 t/ha. W produktywnej, ożywionej glebie, którą z reguły należy odtworzyć, zawartość organicznego azotu w warstwie powierzchniowej (o głębokości 10 cm.) wynosi nawet 19 t/ha. W okresie wegetacji, uwalniany jest w glebie przynajmniej 300 kg/ha azotu. Jest to dolna granica przy plonie pszenicy około 10 t/ha. Taka gleba nie potrzebuje już więcej wapnowania, ponieważ sama utrzymuje się w równowadze chemicznej.

Warto wiedzieć, że ta zdrowa, aktywna gleba o odczynie pH 7 zatrzymuje metale ciężkie, tak, że nie przedostają się do roślin a organiczne trucizny (toksyny) są rozkładane przez pożyteczne mikroorganizmy żyjące w glebie. Co ciekawe, wszystko wskazuje na to, że jakość produktów roślinnych z tak ożywionych gleb będzie przewyższała obecnść jakość produktów rolnictwa ekologicznego.

TECHNOLOGIA EM W UPRAWACH POLOWYCH

Podstawowym preparatem w technologii EM jest kompozycja pod nazwą EM-1. Preparat EM-1 jest koncentratem, dlatego używamy go zawsze w formie namnożonej określanej jako EM-A, czyli „Aktywny”. Rozmnażamy preparat w celu zapewnienia w miejscu zastosowania wystarczającą ilość pożytecznych mikroorganizmów do ich skutecznego działania. Instrukcja przygotowania EM-A na okładce.

Zasady stosowania EM

Temperatura gleby powyżej 8oC. Gleba nie może być przesuszona. W przypadku konieczności stosowania na glebę przesuszoną, oprysk stosujemy w dni pochmurne lub w nocy.

W takim przypadku stosujemy 1000 litrów wody na 1ha i natychmiast po oprysku ją bronujemy.

Nawet na wilgotną glebę oprysk stosujemy rano lub wieczorem, aby uniknąć kontaktu preparatu z silnymi promieniami słonecznymi. Idealny czas stosowania EM to przed, w trakcie lub po deszczu.

Zawartość próchnicy w glebie jest podstawową wielkością określającą jej produktywność, dlatego dawki preparatu EM ustalamy zgodnie z Tabelą 2.

WIOSNA

Jak tylko pozwolą na to warunki pogodowe stosujemy EM-A. Wykorzystujemy tu dwa sposoby wprowadzenia preparatu do gleby:

- bezpośrednio przed lub w trakcie uprawek (EM wymaga przykrycia) - na rośliny zielone

Traktując rośliny zielone EM-A osiągamy podwójną korzyść. Po pierwsze, wprowadzamy EM do gleby, po drugie wzmacniamy naturalną odporność roślin.

Dodatkowym równie ważnym zabiegiem jest wprowadzenie do gleby preparatu EM-5 w celu wyeliminowania patogenów.

Sposób przeprowadzenia oprysków EM-5 jest identyczny jak w przypadku EM-A. UWAGA! Najlepszy efekt można uzyskać mieszając w oprysku EM-A i EM-5. (Każdy z tych preparatów musi być wytworzony osobno!).

LATO

Jeżeli nie zastosowaliśmy preparatów wiosną, wówczas stosujemy – opryski przeciw chorobom grzybowym, ratowanie roślin uszkodzonych przez grad lub szkodniki.

OKRES POŻNIWNY I JESIEŃ

EM-A ma do dyspozycji dużą ilość materii organicznej, zaleca się dodać EM-5 dla spotęgowania działania.

W zależności od rodzaju upraw i pory roku utrwaliły się różne strategie zastosowania EM-A.

Jeśli np. w płodozmianie występuje rzepak, całość EM-A należy worać razem z rżyskiem, tak samo należy postępować przy uprawie jęczmienia ozimego, żyta lub wczesnej pszenicy ozimej.

Zboże ozime po wcześnie schodzących z pola warzywach liściowych (wczesne warzywa, wczesne ziemniaki) także powinno być nawożone jednorazowo dawką EM-A.

Zboże ozime po późno zbieranych uprawach (buraki cukrowe, późne ziemniaki, zimowe warzywa) powinno otrzymać przed siewem całą dawkę EM-A, jeżeli pozwala na to temperatura gleby.

W uprawie buraków cukrowych, która następuje na ogół po jęczmieniu i międzyplonie redukującym nicienie, podzielenie dawki może przynieść dodatkowe korzyści.

Zaoranie rżyska lub wsiewkę międzyplonu można wykorzystać do umieszczenia w glebie 2/3 dawki EM-A. w ciepłej porze roku mikroorganizmy mogą się szybko rozmnażać i oprócz intensywnego rozkładu masy organicznej współdziałają przy zmniejszeniu populacji nicieni.

Podczas siewu buraków cukrowych można dostarczyć do gleby pozostałą część dawki EM-A.

W uprawie ziemniaka podzielenie dawki EM-A również powoduje korzyści w postaci lepszego zdrowia roślin, jeśli podczas sadzenia lub po nim jeszcze raz dostarczy się EM-A do gleby.

Bardzo późno wysiewana pszenica ozima powinna otrzymać całość EM-A wiosną. Tutaj praktykuje się rozpylanie EM-A w całości ze zwiększoną ilością wody. Oprysk wykonujemy wówczas, gdy pozwala na to temperatura gleby, najlepiej przy zachmurzeniu.

UŻYTKI ZIELONE

Na użytki zielone stosujemy tuż przed lub w czasie deszczu. Podyktowane jest to tym, że istnieje potrzeba dobrego przenikania EM-A do gleby przez suchą warstwę trawy.

ZAPRAWIANIE NASION

Rozcieńczyć 0,3 litra EM-A w 1 litrze wody. Woreczek z nasionami zanurzyć w roztworze EM-A na podany niżej czas lub spryskać nasiona tak, by pozostały wilgotne przez odpowiedni czas. Czas bejcowania:

- Małe nasiona: 20-30 minut (np. rzepak, koniczyna, marchew, kwiaty, itd.) - średnie nasiona: 30-60 minut (np. zboże) - Duże nasiona: 2-3 godziny (np. dynia, bób, kukurydza, ziemniaki)

Wysiewać nasiona tak wilgotne, jak to możliwe.

UWAGA: Nasiona fasoli zaprawiamy podobnie jak nasiona małe.

Przy wysiewie zaprawianych EM-A nasion zbóż zmniejszamy ilość wysiewu o 15%.

UPRAWY WARZYWNE, SADY, JAGODNIKI I SZKLARNIE

Dawki doglebowe ustalamy podstawowo zgodnie z Tabelą nr 2

Dla zapobiegania chorobą i odstraszania szkodników stosujemy EM-5 w proporcji 1:300.

Zaleca się stosować EM-A w ilości 20 litrów na hektar w 300 litrach wody. Pierwszy oprysk, jeżeli na to pozwala temperatura wykonujemy możliwie wcześnie, jeżeli tylko pojawią się zawiązki liści, łącząc w odpowiednich proporcjach EM-A i EM-5.

Opryskujemy rośliny 2-3 razy w ciągu wegetacji. Oprysk taki powoduje wzrost odporności roślin na choroby, bujniejszy wzrost i zwyżkę plonu. Polepsza się również wartość biologiczna plonu.

Bardzo dobre efekty można osiągnąć wzbogacając roztwór wyciągiem z roślin. Uprawy szklarniowe – przy uprawie ro?lin w gruncie 1 Litr EM-A na 100m2 przed posadzeniem roślin. Przy uprawach hydroponicznych 20 litrów EM-A na 5000 litrów roztworu.

Stosowanie EM-A w uprawach pod szkłem zwiększa ilość zawiązanych owoców, przyśpiesza wzrost, polepsza wartość biologiczną plonu oraz smak zwłaszcza pomidorów i ogórków.

Rośliny uprawiane na kwiaty mają silniejszy wzrost i lepszą barwę kwiatu. Stawy – 1 litr EM-A na 10m3 wody w zależności od zanieczyszczenia 4-8 razy w sezonie.

Przy dużej ilości osadu rozpoczynamy od małej powierzchni aplikując EM-A do wnętrza mułu.

TECHNOLOGIA EM PRZECIWKO CHOROBOM GRZYBOWYM

Zarówno w ogrodzie, jak i w rolnictwie stosujemy EM-5 do ograniczania i eliminowania chorób grzybowych. środek ten zadziała w pełni skutecznie jedynie wtedy, gdy ziemia będzie zregenerowana w odpowiednim stopniu, tzn., jeśli działanie mikroorganizmów będzie zadowalające. Także tam w tego rodzaju przypadkach najistotniejsze okazuje się ożywienie gleby za pomocą EM-A. Można łączyć EM-A z EM-5.

Stosowanie EM-5 może wymagać czasu w stworzeniu roślinom najlepszych warunków do rozwoju, zależnych od kondycji gleby oraz rodzaju uprawy, to jednak jego stosowanie jest zawsze korzystne dla zdrowia gleby, roślin i środowiska. W miarę upływu czasu wymagane będą coraz rzadsze aplikacje EM-5, jako, że warunki glebowe ulegać będą korzystnym zmianom wynikającym ze stosowania pożytecznych mikroorganizmów. Spadną koszty związane z przygotowaniem i aplikacją oprysków. Stosowanie EM-5 połączonego z wyciągami roślinnymi zapewni silne i zdrowe uprawy, które same będą w stanie bronić się przed chorobami i szkodnikami.

WYCIĄGI ROŚLINNE Z EM

EM-A bardzo istotnie wzmaga działanie tradycyjnych wyciągów roślinnych stosowanych jako odżywki i do zapobiegania chorobom grzybowym, pleśniom, zarazom itp. Bardzo widoczną jego zaletą jest to, że wyciągi te nie śmierdzą. W tym celu najczęściej bierze się 2 kg drobno pociętych składników na 10 litrów EM-A i odstawia w ciepłe miejsce (18-35oC). po 3 dniach odcedza się rośliny, odlewa płyn i przechowuje w chłodnym miejscu. Ten tzw. Sfermentowany Wyciąg Roślinny z EM utrzymuje świeżość przez 6 miesięcy. Bazą do zrobienia tego wyciągu w zależności od potrzeby mogą być wszystkie zioła lub chwasty: rumianek, lubczyk, pokrzywa, babka, skrzyp itd. Do przyrządzenia typowego wyciągu grzybobójczego stosujemy czosnek i cebulę.

Połączenie ze sobą EM-5 i Wyciągu Roślinnego w oprysku zapewnia roślinom ogromny potencjał obronny i oczywiście działa korzystnie na życie w glebie.

Dozowanie na hektar jest takie samo, jak w przypadku EM-A. Poprzez stosowanie wyciągów z roślin użytych do ich wytworzenia przenosimy na rośliny uprawne ich zdrowie i wigor.

Jak samodzielnie zrobić EM-5!

W plastikowej butelce dobrze rozmieszać 1 litr wody, 100 ml EM-1 i 100 ml melasy (pożywka dla EM). Szczelnie zakręcić butelkę i odstawić na tydzień, od czasu do czasu wypuszczając gaz powstający podczas fermentacji. Następnie po 7 dniach dodać 100 ml octu i 100 ml alkoholu (35-40%) i zostawić do fermentacji na tak długo, aż przestaną powstawać gazy (tydzień do, dwóch – jeśli w ogóle fermentuje, to bardzo wolno).

EM-5 rozcieńcza się w wodzie przeciętnie w proporcji 1:300. Na większych powierzchniach stosuje się 2 do 5 litrów EM-5 na hektar rozcieńczonych w 300 l wody.

BOKASHI

Produktem, który powstaje przy fermentacji materii organicznej z EM jest Bokashi.

Słowo „Bokashi” pochodzi z języka japońskiego i oznacza „sfermentowany materiał organiczny”. Tutaj będzie nam chodziło wyłącznie o „EM Bokashi”, a więc o materiał organiczny przefermentowany z EM. Bokashi jest nawozem wysokiej jakości, jest przynajmniej tak dobry, jak dojrzały kompost, ale wymaga znacznie mniej wysiłku. Na czym polega różnica?

Kompost wytwarza się w warunkach tlenowych, tzn. należy go często odwracać, żeby wszędzie mógł dotrzeć tlen. To przyspiesza proces rozpadu, a odpadki organiczne w ciągu jednego sezonu rozkładają się do tego stopnia, że powstaje czarna próchnica, która – jeśli kompost jest udany – ma zdrowy zapach ziemi leśnej.

Podczas tego procesu następują duże straty energii w postaci ciepła; w procesie rozkładu powstają różne gazy, takie jak dwutlenek węgla, metan i In., które uchodzą do atmosfery. Ponadto z dużej ilości odpadków powstaje dość mała ilość próchnicy, co jest nawet pożądane. Podobnego rzędu zmniejszenie ilości odpadów można byłoby osiągnąć przez spalanie. W gruncie rzeczy proces rozkładu jest procesem spalania. Jeśli np. sięgnie się do środka pryzmy kompostowej w czasie, gdy na zewnątrz panują niższe temperatury, to okaże się, że wewnątrz pryzmy panuje wysoka temperatura. W kompostowniach ta faza wysokiej temperatury jest nakazana przez ustawę, ponieważ niepożądane mikroorganizmy (te dobre niestety też) giną w temperaturze wyższej niż 70oC.

W Bokashi jest zupełnie inaczej. Odpadki organiczne należy umieścić w hermetycznie zamykanym pojemniku i jak najwcześniej zaszczepić Efektywnymi Mikroorganizmami. Może to być dowolny hermetyczny pojemnik lub nawet worek. Taką mieszankę należy pozostawić samą sobie na 10-14 dni (w zależności od temperatury), aż całkowicie sfermentuje. Ponieważ jest to proces fermentacji porównywalny z kiszeniem warzyw, mówi się także o kwaszeniu. Teraz można te odpadki zakopać w ziemi albo przechowywać do 6 miesięcy w szczelnym pojemniku. Bokashi można także wysuszyć, ale przy tym dochodzi do częściowych strat energii. W glebie mikroorganizmy dominujące w EM nadają kierunek, który podchwytują mikroorganizmy żyjące w glebie. Wspólnie rzucając się na pożywkę, której mają w obfitości, szybko się przy tym mnożąc i produkując witaminy, enzymy i inne substancje odżywcze dla roślin. W lecie już po 6-8 tygodniach z nawozu powstaje piękna, czarna próchnica, w której bytuje całe mnóstwo dżdżownic, innych żyjątek glebowych i oczywiście ogromne ilości niewidzialnych dla nas mikroorganizmów. Taka gleba ma, co należy podkreślić wyraźnie, również wysoki poziom antyutleniaczy, dzięki czemu nie dopuszcza do rozwoju chorób.

PRZYJEMNIEJSZA HODOWLA

Najkorzystniejszym sposobem stosowania EM-A w rolnictwie jest rozpoczęcie całego procesu od hodowli. Mikroorganizmy w oborze, chlewni, kurniku dodajemy do obornika lub gnojowicy i w takiej formie dostarczmy je do gleby. Ponieważ EM optymalizuje przetwarzanie masy organicznej, można go podawać razem z pasza dla zwierząt, aby mikroorganizmy mogły zapoczątkować proces rozkładu już w procesie trawienia zwierząt. Dzięki temu można uniknąć procesów gnilnych w układzie pokarmowym, gnojowicy, oborniku i podczas rozkładu substancji organicznej w glebie. (EM Journal).

Tak samo istotne jest zapobieganie gniciu w całej oborze czy chlewni i na wybiegu. W tym celu spryskuje się wodnym roztworem EM-A całą oborę czy chlewnię od 1 do 10 litrów na 10m2 podłogi w zależności od oporu gnilnego środowiska.

Dzięki temu zabiegowi polepsza się klimat w budynkach, ponieważ mikroorganizmy rozkładają substancje zapachowe znajdujące się w powietrzu, fermentują wilgotny brud, nie dopuszczając do gnicia i ponadto nie pozwalają się mnożyć już obecnym w danym środowisku patogennym mikroorganizmom. Tak potraktowana obora czy chlewnia, nie zależnie od tego, czy jest duża, czy mała, przyjemnie pachnie zwierzętami, które żyją w niej w lepszym zdrowiu i bez stresu.

Później robimy oprysk, co 1-3 tygodnie w zależności od potrzeb. Większą dawkę podajemy tam gdzie powierzchnia stanowiska jest nierówna. Opryskujemy przed dołożeniem ściółki.

Przeciętnie stosuje się 1 litr EM-A na 10 litrów wody w zależności od wilgotności podłoża.

Ściany opryskujemy tak, by roztwór lekko ściekał. W pomieszczeniach gdzie zwierzęta utrzymywane są w głębokiej ściółce stosujemy:

1 litr EM-A na 1 m3 obornika przed dołożeniem ściółki. Dla uzdatniania obornika leżącego poza pomieszczeniami stosujemy 1 litr

EM-A na 1m3.

Jeżeli obornik leży w warstwie do 1m polewamy powierzchnię. Jeżeli warstwa jest grubsza, robimy otwory i w nie wlewamy EM-A. do uzdatniania obornika stosujemy roztwór o stężeniu nie większym niż 20%.

Przy uzdatnianiu nawozu kurzego, który jest na ogół suchszy zdarza się potrzeba zastosować czasem większą ilość wody, aby go zwilżyć.

Do przerobu gnojowicy stosujemy przeciętnie dawkę od 1 do 10 litrów EM-A na 1m3 w zbiorniku w zależności od oporu gnilnego środowiska.

Przy pierwszym zastosowaniu w oborach i chlewniach bezściółkowych należałoby dodać przed wlaniem dodatkową porcję melasy zmieszaną z EM-A w tej samej ilości. (Przykład: 10 litrów EM-A + 10 litrów melasy na dno zbiornika.)

STOSOWNIE EMA OGRANICZA POPULACJĘ OWADÓW W POMIESZCZENIACH

Potwierdzają się korzyści, jakie można uzyskać z systematycznego stosowania EM-A w hodowli, jak wyeliminowanie kolibakteriozy, poprawa mikroklimatu w pomieszczeniach poprzez redukcję amoniaku, łagodny przebieg ewentualnych zatruć pokarmowych spowodowanych paszą, spadek upadków, zmniejszenie wydatków na ogrzewanie.

I te pozornie mniej poważne przykłady jak opinia wśród użytkowników, że z EM-A pracuje się po prostu przyjemniej.

UWAGI KOŃCOWE:

Należy pamiętać, że EM – to żywe Mikroorganizmy a więc elastyczne w przystosowaniu się do życia i działania w różnych warunkach. Zachęcamy do eksperymentów z ich stosowaniem. Coraz nowsze eksperymenty przeprowadzane przez stosujących technologię EM dają często zaskakujące i nieoczekiwane rezultaty – zawsze jednak z dodatnim skutkiem. O tym jak znaczny będzie to skutek w dużym stopniu decyduje dostępność EM-A do materii organicznej, a wiec obornika, resztek pożniwnych, poplonów i systematyczności stosowania tak w polu jak i w budynkach inwentarskich.

Nigdy nie wolno mieszać EM-A z preparatami chemicznymi. Po użyciu takich chemikaliów należy zastosować EM kilka dni później.

Niniejsza instrukcja zwiera podstawowe informacje. Zastosowania będą uzależnione od rodzaju i kondycji gleb, warunków klimatycznych oraz rodzajów upraw.

Wartości podane w niniejszej instrukcji służą jedynie jako podstawowe odniesienie. Zapraszamy do konsultacji z doradcami EM oraz wzajemnej wymiany doświadczeń pomiędzy rolnikami już „współpracującymi” z efektywnymi mikroorganizmami.

Tabela nr 2. Dawki EM w zależności od zawartości próchnicy w glebie.

W celu uzyskania szczegółowych informacji należy się skonsultować z doradcą EM.