prof. Teruo Higa
Uniwersytet Ryukyus, Okinawa, Japonia

EKOPROFIT, wrzesień 2005

pobierz plik PDF z wykładem

Modelowe rozwiązanie?

Jednym z najdotkliwszych problemów społecznych współczesnego świata jest stałe obniżanie się stopy życiowej poszczególnych ludzi i całych społeczeństw. Zjawisko jest widoczne w wielu krajach, ale szczególnie dotkliwe staje się w tych, gdzie rosnącym kosztom utrzymania towarzyszy wzrost skażenia środowiska naturalnego. Wyznacznikiem ubożenia społecznego jest więc m.in.spadek ilościowy i jakościowy żywności dostępnej na rynku. Wynika to z wyjałowienia gleby i zniszczenia środowiska naturalnego. W rezultacie żywność powszechnie dostępna zawiera liczne substancje toksyczne i wywołuje wiele chorób. Także czysta woda, będąca podstawowym surowcem dla prawidłowego funkcjonowania wszystkich organizmów, powoli staje się towarem deficytowym. Większość dostępnych jej zasobów jest bowiem skażona. Wszystko to sprawia, że wszędzie na ochronę zdrowia przeznacza się rekordowe, niemające precedensu w historii ludz kości, środki. Trzeba jak najszybciej zidentyfikować związki przyczynowe tej sytuacji, zastanowić się nad nimi i przystąpić do dogłębnych badań prowadzących do wypracowania skutecznych rozwiązań dla przyszłości.

Program Zielonej Rewolucji doprowadził do znaczącego wzrostu podstawowego asortymentu żywności (głównie zbóż) w krajach Trzeciego Świata. Było to jednak zjawisko chwilowe, ponieważ rabunkowa gospodarka zasobów gleby w połączeniu z zastosowaniem nawozów doprowadziła do jej poważnego wyjałowienia.

Zapewniam, że cele te znajdują się na wyciągnięcie ręki i można je realizować bez konieczności ponoszenia wielkich kosztów. Możliwe to jest dzięki Technologii EM, która stanowi również odpowiedź na problemy z jakimi następne pokolenia mogą zetknąć się w przyszłości.

Technologia Efektywnych Mikroorganizmów (EM)

Technologia EM została opracowana przeze mnie we wczesnych latach 80. Ponieważ w swojej pracy naukowej miałem bardzo negatywne doświadczenia w zakresie stosowania pestycydów (jestem specjalistą w zakresie ogrodnictwa), szukałem innych sposobów ochrony roślin. Podczas eksperymentów z wykorzystaniem szczepów mikroorganizmów stosowanych w Japonii do produkcji przetworów spożywczych metodą fermentacji, zupełnie przypadkowo natknąłem się na kombinację mikroorganizmów, która, jak się wkrótce okazało, miała bardzo osobliwe właściwości biochemiczne: była w stanie bardzo szybko rozkładać odpadki i ścieki organiczne, nie wydzielając przy tym przykrego zapachu. Dalsze prace pozwoliły mi na zastosowanie tej mieszaniny do celów rolnych - szczególnie w dziedzinie uprawy roślin, oraz hodowli zwierzęcej - bez konieczności stosowania preparatów chemicznych. Pozwoliły one również na opracowanie metod utylizacji i recyklingu ścieków i odpadów. Sukces ten utorował drogę do zastosowania Technologii EM w wielu innych dziedzinach. Technologia EM powstała przy naprawdę minimalnych nakładach finansowych i została spopularyzowana w skali Świata w postaci publikacji, prezentacji i praktycznych demonstracji wykonywanych przez grupę zapaleńców, którzy oddali się tej działalności z pełnym poświęceniem.

W latach 1989-2001 na świecie odbyło się szereg konferencji naukowych poświęconych tej technologii. Miały one miejsce na wszystkich kontynentach, a ich uczestnicy odbyli wiele wypraw na pola, na których stosowano tę technologię. Ukazały się także liczne prace naukowe, Technologia EM stała się również przedmiotem debaty podczas obrad Międzynarodowej Federacji Stowarzyszeń Rolnictwa Ekologicznego (IFOAM). Istotną rolę w popularyzacji Technologii EM i prezentowaniu jej skuteczności odegrały również inne sympozja naukowe, oraz książki opublikowane przeze mnie i moich współpracowników. Przykładem takiego działania była prezentacja EM, podczas Konferencji Technologii XXI wieku Państw Wspólnoty Brytyjskiej, jaka odbyła się w Singapurze w 1994 r. Dzięki niej Technologia EM została wprowadzona jako przedmiot wykładowy na Uniwersytecie EARTH w Kostaryce. Ważne znaczenie miała również poświęcona EM sesja podczas światowego Forum na temat Ochrony Zasobów Wodnych, które odbyło się w Japonii dwa lata temu. Zaprezentowane podczas niej metody oczyszczania wody w sposób bezpośredni przyczyniają się do rozwoju różnych form życia, oraz podnoszenia stopy życiowej i poprawy sytuacji zdrowotnej ludzi.

Zasada działania EM

Zasada działania preparatu jest bardzo prosta: istnieją trzy rodzaje mikroorganizmów, które możemy znaleść pod każdą szerokością geograficzną, są to: bakterie kwasu mlekowego, bakterie fototroficzne (czyli takie, które wykorzystują do działania, metabolizmu i rozmnażania energię słoneczną i mechanizm fotosyntezy), oraz drożdże. Z dużym uproszczeniem można powiedzieć, że preparat EM składa się właąnie z tych trzech szczepów, oraz pożywki opartej na cukrze i zapewniającej niską wartość pH uzyskanej w ten sposób mieszaniny. Po wprowadzeniu tych mikroorganizmów do środowiska następuje ich szybkie rozmnożenie, co z kolei powoduje eliminację takich zjawisk jak gnicie,czy powstawanie przykrego zapachu.

Naukowy model biochemicznego mechanizmu działania tej mieszaniny kultur znajduje się w fazie opracowania. Ważne jest jednak, że preparat ten skutecznie działa, chociaż stale znajduje się w ogniu krytyki ze strony naukowców-tradycjonalistów. Jest on już stosowany na szeroką skalę zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się.

Za sukces należy uznać akceptację dla stosowania tego specyfiku na poziomie podstawowym, czyli zwykłych konsumentów. Praktyczne zastosowanie preparatu podniosło standard życia jego użytkowników, a skuteczność działania daje wielkie nadzieje na przyszłość.

Zastosowanie

Sposób stosowania EM jest bardzo prosty. Preparat jest dostępny w postaci roztworów, które mogą być wykorzystane do przygotowywania opry sków roślin, lub jako szczepionka mikrobiologiczna używana na podłoże złożone z ciał stałych, jak np.otręby, lub nasiona zbóż, czy roślin strączkowych,do fermentacji odchodów zwierzęcych, lub jako ulepszacz glebowy. Preparat może być zastosowany do gleby, odpadków organicznych, lub ścieków w celu zwiększenia gęstości populacyjnej pożytecznych mikroorganizmów w tych środowiskach.

Sposoby stosowania preparatu są już doskonale znane, ponieważ opublikowano liczne materiały instruktażowe na ten temat. Zastosowanie preparatu jest proste i niedrogie, ponieważ może on być wielokrotnie rozcieńczany przed użyciem (średnio 50-100 razy). Preparat może być również dodawany do innych preparatów, jakie na co dzień stosujemy do utrzymania porządku i higieny w naszym gospodarstwie domowym - rozmaitych mydeł, detergentów i preparatów chemicznych bez uszczerbku dla mikroorganizmów (zakres stosowania preparatu nie jest ograniczony jedynie do składników pochodzenia organicznego). To dlatego preparat ten jest stosowany z dużym powodzeniem do oczyszczania ścieków domowych, komunalnych i przemysłowych w krajach takich, jak Australia, czy Nowa Zelandia, oraz w licznych państwach europejskich i azjatyckich, w tym w Japonii.

Chociaż mechanizm działania preparatu wciąż znajduje się w stadium badań, popyt na niego stale rośnie. Już sam ten fakt wskazuje na to, że poprawia on standard życia użytkowników. Inne organizacje ekologiczne również pracują nad stworzeniem podobnych preparatów i przyświeca im ten sam cel - podnoszenie jakości życia ich użytkowników.

EM na świecie

Technologia EM w pierwszej kolejności trafiła do państw azjatyckich (miało to miejsce w 1989 roku), a następnie rozprzestrzeniła się na inne kontynenty. Obecnie wykorzystuje się ją do różnych celów, od Australii po Zimbabwe, a jej stosowanie jest promowane zarówno przez rządy, jak i organizacje prywatne, oraz pozarządowe. Jako przykład skutecznego działania mogę podać Azję, gdzie w większości krajów miejscowych rolników nie stać na zakup nawozów sztucznych, w związku z czym nawożenie gleby opiera się na odpadach roślinnych i odchodach zwierzęcych powstających w ich gospodarstwach. Od czasu kiedy zaczęli oni stosować EM,ich plony i dochody wzrosły. Dało się również zauważyć stopniową poprawę ich standardu życia. W krajach rozwiniętych, takich jak Japonia, Niemcy i Australia, technologia EM została wykorzystana do oczyszczania skażonych strumieni, rzek, jezior, oraz wybrzeży, a także jako element technologii stosowanych w oczyszczalniach ścieków.

Przedsięwzięcia te zaowocowały podniesieniem standardów życia wielu społeczności lokalnych. Technologia EM jest np. stosowana do uzdatniania wody i oczyszczania ścieków w największych slumsach w Kenii - w Kibera. Spowodowało to widoczną poprawę warunków sanitarnych w tym osiedlu (wcześniej urągały one wszelkim dopuszczalnym normom). Obecnie przerabiane tam ścieki i odpadki organiczne stały się wartościowym źródłem naturalnego nawozu wykorzystywanego do uprawy warzyw na terenie slumsów. Uprawa ta również wpłynęła pozytywnie na poprawę jakości życia tamtejszych mieszkańców.

Podobne zjawisko możemy zaobserwować w Indiach. Technologia EM jest stosowana również w oczyszczalniach ścieków w Wietnamie, Tajlandii i wielu innych krajach, w tym również w USA (Kalifornia).

Preparaty z rodziny EM są używane również w realizowanych w Japonii inwestycjach budowlanych. Domieszka EM jest wykorzystywana jako substancja zwiększająca odporność betonu na procesy starzenia i wzmacniająca jego wewnętrzną strukturę.

Preparaty EM i ich pochodne przydatne są też w medycynie alternatywnej. Jednym z przykładów może być EM-X - ogólnie wspomagający preparat leczniczy zażywany w postaci napoju. Opracowanie innego preparatu do picia, pod nazwą EM Probiotic, który uzyskał certyfikat dopuszczający go do sprzedaży na rynku amerykańskim, nadało dodatkowy rozpęd popularyzacji produktów rodziny EM w krajach wysoko rozwiniętych.

W Tajlandii miejscowe Siły Powietrzne przetransportowały wielkie ilości EM do rejonów dotkniętych katastrofą, aby przyspieszyć likwidację przykrego zapachu i jak najszybciej opanować sytuację sanitarną na zdewastowanych obszarach. Także w Indiach i na Sri Lance wiele pozarządowych organizacji wykorzystało EM do zwalczania odoru wydzielanego przez gnijące szczątki organiczne. Działania te podjęto w oparciu o praktyczne doświadczenie z podobnych akcji przeprowadzonych wcześniej na Tajwanie i w Japonii.

Przyszłość Technologii EM

Technologia EM została opracowana w oparciuo mikroorganizmy występujące w środowisku naturalnym. Moją intencją było wykorzystanie jej do ochrony i odtworzenia pierwotnego potencjału środowiska naturalnego, oraz ochrony zdrowia ludzi. Preparat ten został więc dostarczony nieodpłatnie wielu rozwijającym się krajom, oraz sprzedany licznym krajom rozwiniętym w celu uzyskania funduszy na dalszy rozwój tej technologii. Celem moim i moich współpracowników nie było zbicie majątku na nowej technologii, ani czerpanie zysków z wykorzystywania kryzysowej sytuacji w dziedzinie ekologii. Jest to technologia przeznaczona dla ludzkości. Dzisiaj i w przyszłości. Stopniowo, dzięki pełnej poświęcenia pracy wielu wolontariuszy, rynek zbytu nowego wyrobu ulega stałemu poszerzeniu.

Technologia ta została stworzona, aby stać się trwałym elementem rzeczywisto?ci. Jednak jej popularyzacja napotyka pewne przeszkody. Po części wynika to z irracjonalnych zachowań niektórych ludzi, a po części z powodu licznych podróbek tego preparatu . Zaczęto bowiem opracowywać różne aktywne biochemiczne składniki, jednak wszystkie próby ich zastosowania jako zamiennika EM zakończyły się fiaskiem. Natomiast wszędzie tam, gdzie zastosowano oryginalny EM, jego działanie okazało się skuteczne.

Chociaż początkowo pomysł stosowania preparatu EM był wyśmiewany i traktowany jako swoiste kuriozum, obecnie zyskał on pełną akceptację na całym świecie. Jestem głęboko przekonany, że jest to modelowe rozwiązanie dla przyszłego rozwoju ludzkości. Błędne działania i decyzje podjęte przez ludzi w przeszłości doprowadziły do fatalnych następstw w dziedzinie środowiska naturalnego. Rozwiązanie tego problemu znajduje się uż w naszym zasięgu. EM jest jedną z najlepszych pcji. Technologia ta może być bowiem stosowana połączeniu z innymi technologiami, a ponadto jest niedroga i skuteczna. Mam więc nadzieję, że w program ten zaangażuje się jeszcze liczniejsza grupa organizacji pozarządowych, oraz międzynarodowych stowarzyszeń ekologicznych. Wierzę, że krok po kroku zdołają one rozwinąć społeczną wiedzę na ten temat, a co za tym idzie zapewnić jeszcze większy sukces całemu przedsięwzięciu i przyczynić się do podniesienia standardu życia całej ludzkości.

Skrót wykładu wygłoszonego w Wielkiej Brytanii na University of East Londyn, 23 lipca 2005r., podczas konferencji „Efektywne Mikroorganizmy na Świecie“.